Rhys Ifans ve Laura Linney, John Madden’in yönettiği Norfolk yapımı BBC filmi Onwards and Sideways’te Parkinson hastalığıyla mücadele eden çiftin rollerini üstleniyor; ikili, filmin duygusal yoğunluğuna rağmen birbirlerinde hemen bir güven hissi bulduklarını ve bu projenin kendilerini derinden etkilediğini söylüyor. Yönetmen Madden’in filminde Ifans karakteri Tony gece terörleri esnasında Linney’in canlandırdığı Emma’yı boğmaya yakın bir noktaya getirirken, Linney’in karakteri kumar bağımlılığı sonrası iflas edip ağlayarak Ifans’ın kollarına yığılmak zorunda kalıyor—tüm bu durumların kaynağı karakterlerin Parkinson teşhifi.
Çekimler öncesi ikili geleneksel “kimya okuması” yapmadı; buna rağmen hem Ifans hem de Linney, projenin başında birbirlerinin yanında kendilerini güvende hissettiklerini anlatıyor. Ifans, “Tuhaf; birbirimiz hakkında çok çabuk şeyler öğreniyorsunuz. Arabanın ne olduğunu ya da evinin nasıl göründüğünü söyleyemem. Ama ikimiz de ölüm ve ölmek hakkında nasıl hissettiğimizi biliyoruz,” diyerek, karakterlerin ağır konusunun onları nasıl derinden bağladığını vurguluyor.
Linney (62) ve Ifans (59), kariyerlerinde farklı ama kapsamlı deneyimlere sahip isimler olarak bu zorlu işe hazırlandılar. Linney’in filmografi notları arasında The Truman Show, Mystic River, Love Actually, Ozark ve The Big C; Ifans’ınse Twin Town, Notting Hill, Enduring Love ve Mr Nice gibi filmler bulunuyor. Bu geçmiş, ikilinin derin duygusal sahnelerde çalışabilmelerine olanak sağladı.
Hazırlık sürecinin önemli bir yönü, Parkinson’la başa çıkma yollarını ve beden dilini anlamak için yapılan dans çalışmalarıydı. Linney, Brooklyn’de Mark Morris Dance Group’tan David Leventhal ile tanıştığını ve burada “Dance for PD” programını öğrendiğini; Juilliard’da da haftalık derslere katıldığını söylüyor. Ifans ise Kuzey Batı Galler’deki Pontio merkezinde haftalık seanslara katıldı; burada arp eşliğinde dans ve hatta etrafta koşuşturan bir çoban köpeği olduğunu anlatarak deneyimini mizahi bir dille aktarıyor.
Paul Mayhew-Archer’ın yazdığı Onwards and Sideways, yazarın kendi deneyimlerinden besleniyor: Mayhew-Archer, 73 yaşında bir yazar-oyuncu olarak The Vicar of Dibley’nin de ortak yaratıcılarından ve kendisi 58 yaşındayken Parkinson teşhisi konmuş. Kendi teşhis anından alınan şakayı filmde de kullandığını ve Parkinson hakkında hem kahkaha hem hüzün barındıran bir anlatım tercih ettiğini aktarıyor. Mayhew-Archer’in deneyimi, filmin tonunu ve karakter hareketlerinin inandırıcılığını şekillendiren temel kaynak olarak sunuluyor.
Oyuncuların Parkinson’u canlandırma sürecinde “Neuro Heroes” adlı fizyoterapistler ve uzmanlar yardımcı oldu; Linney, bu ekibin hem fiziksel anlayışı kazandırdığını hem de bedenle çalışırken şiirsel imgelerle duyguyu yakalamalarına yardım ettiğini söylüyor. Ifans, Parkinson’un fiziksel etkilerini tarif ederken “hamur ya da kum içinde hareket etmek” gibi imgelerin oyuncuların sahneye taşıyabileceği bedensel şekillere dönüşmesine yardımcı olduğunu belirtiyor. Kaynaklar, hastalığın kişiden kişiye değişen, “özel” seyri ve ilaçların yan etkilerinin zorlayıcılığına da dikkat çekiyor.
Meselenin temsiliyet boyutu da yapım ekibinin sorumluluğu arasında yer aldı: Mayhew-Archer, iki başrol oyuncusunu Parkinson’lu kişilerden seçemeyeceklerini, bunun pratik sınırlılıkları olduğunu açıklıyor—örneğin filmde bir tıbbi işlem sonrası karakterlerin belirli eylemleri durdurmasının gerekmesi gibi prodüksiyon gereklilikleri bu kararı etkiledi. Bu gerçekçi sınırlama, filmin Parkinson’u “doğru” ve “tam isabet”le yansıtma sorumluluğunu artırmış; Ifans ve Linney de bu yüzden projeye büyük bir yüklenme hissettiklerini, başarısız olma olasılığının onları uykusuz bıraktığını ifade ediyor.
Linney, aynı zamanda DC dizisi Lanterns kadrosuna katılacağı ve Comfort and Joy (eski adıyla The Joy of Sex) adlı başka bir projeye iki hafta kadar önce başladığını belirtiyor; bu detaylar Linney’in kariyerindeki eş zamanlı işleri özetliyor. Makalede filmin izleyici üzerindeki etkisinden de söz ediliyor: Yazar, filmi annesiyle birlikte izlediğini, hem ağlama hem gülme arasında bırakan, güçlendirici ve eğitici bir eser olarak değerlendirdiğini belirtiyor.
Onwards and Sideways’in gösterim planı haberde şöyle aktarılıyor: Birleşik Krallık sinemalarında 6 Kasım’dan itibaren ve daha sonra BBC One ile iPlayer’da yayınlanacak. Film, Parkinson’la ilgili farkındalığı artırmayı, hastalığın çok yüzlü etkilerini hem trajik hem komik boyutlarıyla sunmayı amaçlayan bir anlatı olarak sunuluyor ve Ifans ile Linney’in bu temsiliyete yaptıkları katkı haberin merkezinde yer alıyor.
