Adli araştırmalar, Rusya'da son 18 ayda milyonlarca kullanıcı tarafından telefonlara yüklenmek zorunda kalan süper‑uygulama Max’in cihazlarda güçlü gözetim yetenekleri barındırdığını gösteriyor. Araştırmayı yürüten ekip, Max’in mini‑uygulama ekosistemine her kullanıcının cihazında bir “arka kapı” açtığını; ekran görüntüsü alabilme, mini‑uygulamaların içindeki veriye erişme, kullanıcıları taklit etme ve mini‑uygulamalara kod enjekte etme gibi yetenekler tespit ettiklerini bildiriyor. Bu bulgular, uygulamanın yalnızca mesajlaşma ve ödemeler için bir araç olmaktan öte, kapsamlı bir gözetim altyapısı olabileceğine işaret ediyor.
Max, VKontakte adlı Rus sosyal ağ şirketinin ürünü olarak tanımlanıyor; kaynaklara göre uygulamada Rusya devlet yapılarıyla derin bağlar bulunuyor ve Vladimir Putin’in dolaylı bir paya sahip olduğu iddia ediliyor. Platform, WeChat benzeri “süper‑uygulama” modelini izliyor ve içinde banka uygulamaları, devlet hizmetleri ve Telegram’a alternatif olması hedeflenen bir mesajlaşma servisi gibi mini‑uygulamalar barındırıyor. Makalenin aktardığına göre Max, bu yaz ülkenin en çok kullanılan mesajlaşma uygulaması hâline geldi.
Araştırmayı yapanlar Max’in Rusya’daki sürümünü indirip incelediklerini belirtiyor. Ekipten Roya Ensafi, uygulamanın mini‑uygulamaların içeriğinin ekran görüntülerini alabileceğini ve bu mini‑uygularda tutulan tüm bilgilere erişebileceğini söylüyor. Ayrıca uygulamanın kullanıcıları taklit edebildiği ve mini‑uygulamalara kod enjekte edebildiği; bunun devlet tarafından siber saldırılar başlatmak için de kullanılabileceği belirtiliyor.
Ekip, Max’in yüklü olduğu cihazlarda mini‑uygulama ekosistemine eriştiğini vurgulasa da, araştırmaya göre uygulama Telegram veya WhatsApp’ın içine girip bu uygulamalardaki verilere erişemiyor—ancak Rusya’nın bu iki uygulamayı yasaklamış olması, kullanıcıların alternatif olarak Max’e doğru itilmesine yol açıyor. Uzmanlar, Max’in sunduğu teknik düzeneklerin diğer otoriter yönetimler için de örnek teşkil edebileceği uyarısını yapıyor.
Kullanıcı ve kurum deneyimleri, Max’in yaygınlaştırılmasının resmi baskıyla gerçekleştiğine dair örnekler sunuyor. Makalede adı geçen bir Moskova okulundaki öğretmen, şehir yönetiminden gelen talimatla tüm okul iletişiminin Max üzerinden yürütülmesinin istendiğini; bunun sohbetleri, velilerle iletişimi ve ödev paylaşımını kapsadığını anlatıyor. St. Petersburg’da üniversite öğrencisi Daniil ise, kampüse veya yurtlara giriş için uygulama üzerinden oluşturulan bir QR kodu olmadan engellenebilecekleri söylendiği için uygulamayı zorunlu hissettiğini ifade ediyor.
Elit çevrelerde Max kullanımının çoğunlukla gösteriş amaçlı olduğu, günlük iletişimde Telegram ve Signal gibi uygulamaların halen tercih edildiği belirtiliyor. Kremlin içinden bir kaynak, kendileri ve yakın çevresinin yalnızca Max’i yüklemek için ikinci telefonlar satın aldığını; esas iletişimi tercih ettikleri uygulamalarda sürdürdüklerini söyledi (kaynak anonim). Öte yandan Max, Telegram’ın haber ve duyuru kanallarının yerini henüz alabilmiş değil; burada halka ulaşan büyük kanalların çoğunluğu Telegram’da kalmaya devam ediyor.
Kullanıcılardan gelen tepkilerde güvenlik ve mahremiyet endişeleri ağır basıyor. Bir danışman olan Nikolai, Max’i kullanmanın “sanki kim bilir kimlerin izleyebileceği hissi verdiğini” dile getiriyor ve alternatiflere erişimin zorlaşmasının kişileri Max’i daha fazla kullanmaya ittiğini belirtiyor. Ensafi, Rusya’nın kısa sürede benzeri sıkı internet kontrol mekanizmaları tesis ederek dünyanın farklı yerleri için emsal teşkil edebileceği uyarısında bulunuyor ve bu gelişimi, dijital otoriterliğin hızlandığı bir örnek olarak nitelendiriyor.
Makalede ayrıca Max’in VKontakte tarafından geliştirildiği, şirketin devletle iç içe geçtiği ve uygulama ile ilgili olarak Max ve VKontakte’ye yorum için ulaşıldığı bilgisi yer alıyor.
