Kuzey Londra'da bir hafta içi sabahında, Kentish Town'daki Mama & Sons kafesinde müşteriler menüden seçim yapıyor ve en popüler ürünlerden biri mor ube dondurmalı sandviç. Mekân sahibi Omar Shah, Filipinler'e özgü mor kök sebze ubenin Birleşik Krallık'ta patlama yaptığına dikkat çekiyor ve her seferinde popülaritenin daha da arttığını söylüyor.
Ubenin lattesinden tatlılara, fırın ürünlerinden dondurmalara kadar pek çok üründe kullanılması, onu küresel matcha çılgınlığıyla kıyaslanır hale getirdi. Makaleye göre Pret A Manger Mayıs 2025'te sınırlı süreli Ube Brûlée Iced Latte sunarken, Starbucks ve Costa Coffee gibi büyük zincirler de bu yıl ube aromalı içecekler çıkardı; bu da yamin ana akım kabul gördüğünü gösteriyor.
Buna karşın Filipinler hükümetinin taze ube ihracatını durdurma kararı, özellikle tedarik konusunda endişe yarattı. Tarım bakanı Francisco P Tiu Laurel Jr, “Kendimiz ciddi şekilde dikim materyali yetersizliği yaşıyoruz ve Filipin ube çeşitlerini kendimizle rekabet edebilecek ülkelere ihraç etmek istemiyoruz” diyerek ihracatın durdurulma gerekçesini açıkladı.
Hükümetin açıklamasında, ihracat yasağının işlenmiş veya dondurulmuş ürünlerin satışını sınırlamayacağı; ABD ve Avrupa'da kullanılan ana maddelerin bu formlar olduğu belirtildi. Yine de Shah, şu an elde taze ube bulamadığını, ancak yıl boyunca yeterli olması için bir yıllık stok ayırdığını söylüyor ve fiyatların zaten yüksek olduğunu, daha da artarsa lüks bir ürün olarak görülebileceğini ifade ediyor.
Haberde verilen resmi üretim verilerine göre Filipinler'de ube üretimi bu yılın ilk yarısında yüzde 17 artarak 5.660 tona yükseldi. Tarım bakanlığı, sektörün “üretim kapasitesinden daha hızlı büyüdüğünü” ve önce iç üretimin güçlendirilmesini istediklerini belirtti.
Gastronomi meraklıları ve araştırmacılar, ihracat baskısının yerel çiftçilerin stoklarını tüketerek sonraki dikim döngüsü için gerekli tohum ve yumruları azalttığını savunuyor. Ugnayan Center for Filipino Gastronomy kurucusu Guillermo “Ige” Ramos, konuyla ilgili konum belgesinde küresel talep arttığında “yerel çiftçilerin ham yumru stoklarını kârlı ihracat siparişlerini karşılamak için tükettiğini” ve bunun genetik sürekliliği tehdit ettiğini yazıyor.
Makalede sosyal medyanın ube popülaritesindeki rolü de vurgulanıyor. Shah, ubenin çarpıcı renginin sosyal medyada öne çıkmasını sağladığını söylerken, WGSN Food & Drink analiz direktörü Jennifer Creevy de görsel çekiciliğin ve matcha etkisinin talebi körüklediğini belirtiyor.
Arz kısıtları devam ederse alternatiflere yönelinmesi gerektiğini söyleyenler de var. Shah, Filipinler'e özgü başka malzemelerden “calamansi”yi özellikle sorbe ve hamur işlerinde başarılı bulduğunu; Creevy ise pandan ve calamansi'yi markaların deneyebileceği diğer Filipin tatları olarak örnek veriyor. Makale, Shah'ın ailesinin Londra'nın en eski Filipin lokantasını işlettiğini, ubenin onlar için her zaman var olan bir tat olduğunu ve dışarıda popüler hale gelmesine memnuniyetle baktıklarını belirterek sona eriyor.
